Tien bijeenkomsten heb ik afgesproken met de psycholoog. Dat moet op te brengen zijn, lijkt me, en ik heb me voorgenomen serieus mijn best te doen. Ik doe braaf de oefeningetjes uit het boek 'Stap voor stap je depressie te lijf', maar twijfel wel steeds meer aan het nut ervan. Je hebt ook niet echt last van een depressie, zei de psycholoog na een paar keer - en toen kwam dat verhaal over het coping issue, waar ze overigens best gelijk in heeft. Copen met een ziekte als MS lijkt een beetje op een rouwproces, voegde ze eraan toe, en ook daar heeft ze vast gelijk in. Ik moet steeds afscheid nemen van iets wat ik leuk of belangrijk vind: fietsen, lopen, kamperen, koken, naar cafés, theaters, feesten of musea gaan, reizen zoals ik gewend was, werken zoals ik gewend was. Het lastige is, dat ik steeds opnieuw afscheid moet nemen, en dat zal waarschijnlijk de rest van mijn leven doorgaan. Een repeterend en chronisch rouwproces dus.

Hoe moet ik dat aanpakken? Dat lijkt me nou een heel zinvolle hulpvraag, als ik er toch een moet formuleren. Daar heeft ze natuurlijk geen antwoord op - dat moet je als het goed is altijd zelf verzinnen bij een psycholoog - maar ze suggereert dat ik het afscheid markeer met een ritueel. Wat dat ritueel dan is, daar moet ik zelf maar eens over nadenken, iets wat bij mij past, en bij mijn eigen rouwproces. De haren rijzen me voorlopig te berge en mijn goede wil stopt hier toch definitief. Gelukkig vertelt ze me dat we deze bijeenkomsten (na zes keer, denk ik) gaan staken, omdat ze weggaat bij het ziekenhuis. Ze zal me overdragen aan een collega, want het lijkt haar toch zinvol dat ik deze gesprekken voortzet.

Dat is goed, zeg ik. Erger dan dit kan het niet worden, denk ik erbij.

Maar daar blijk ik toch ongelijk in te hebben. De nieuwe psycholoog is een man van middelbare leeftijd, met grijzig krullend haar, die aan zijn vingers en tanden te zien nooit gestopt is met roken. Ik ben Sofie en hij heet E., stelt hij voor elkaar te tutoyeren. Dat lijkt me prima. Als hij me vraagt iets over mezelf te vertellen, vraag ik hem op mijn beurt wat hij allemaal al weet. Tenslotte ben ik hier zes keer geweest, en ben ik vast formeel overgedragen, mét dossier. Nou, dat heeft hij eigenlijk niet paraat, of hij heeft het niet gezien, ik moet gewoon maar beginnen, iets noemen wat me dwars zit of waar ik tegenaanloop.

Een beetje teleurgesteld ben ik daar wel over. En in de drie kwartier die volgen, komt hij vervolgens met een serie adviezen die mijn buurvrouw me vanaf haar balkon ook kan toeroepen. Zoals: "Je moet van je hart echt geen moordkuil maken hoor." Of: "Natuurlijk! Ik zou daar ook kwaad om worden!" Eén opmerking van hem vind ik erg grappig en misschien ook wel waardevol. Als ik hem vraag hoe ik het moet aanpakken, dat chronische en repeterende rouwproces, verwacht ik dat hij dat proces zal analyseren, en mij vraagt mijn gedrag daarbij stukje voor stukje te ontleden, zodat ik zie waar ik kan bijsturen. In plaats daarvan zegt hij: "Nou, ik denk gewoon: hard vloeken, uithuilen en opnieuw beginnen. En dat steeds maar weer."

Psychologie van de koude grond vind ik het nog steeds, en niet iets om wekelijks voor terug te komen, maar het lijkt mij in elk geval zinvoller dan een ritueel bedenken. En ik moet er hard om lachen, dat is ook wat waard. Ik bedank hem hartelijk voor de tips en zeg hem dat we onze bijeenkomsten hierbij gaan laten.

De Zuid-Afrikaanse muzikant, acteur, entertainer en kok Nataniel (Kaalkop), van wie ik jaren geleden een boek kreeg met recepten en columns, liet daarin een pagina of twintig leeg, om zelf te vullen met teksten.

"Daar is mense vir wie lees net 'n aksie is naby 'n padteken, terwyl skryf gebêre word vir die tjekboek", schreef hij erbij. "'n Mens mag nie oordeel nie, elkeen grawe sy eie graf, maar ek mag dit wel duidelik stel dat een van die mees positiewe en helende aktiwiteite (buiten 'n weeklikse besoek aan 'n beeldskone sielkundige) is om jou gedachtes neer te skryf."

Misschien zijn de sielkundigen bij het OLVG gewoon niet beeldskoon genoeg, en moet ik wat verder zoeken. Intussen skryf ik dan af en toe mijn blog, hopelijk voorlopig even positief en helend genoeg.